Қытай мен Қазақстан халықаралық жасанды интеллект ынтымақтастығының үлгісін қалыптастырды

24 шілде, онлайн «Халық Газеті» -- Жақында Шанхай қаласында 2026 жылғы Дүниежүзілік жасанды интеллект конференциясы және жаһандық жасанды интеллектті басқару жөніндегі жоғары деңгейлі кездесу өтті. Конференцияда жаһандық Оңтүстік елдердің әлеуетін арттыру жұмыстарын күшейтуге көмектесу үшін кең ауқымды халықаралық жасанды интеллект ынтымақтастығының қажеттілігі атап өтілді. Бұл бастама Қазақстанда қазірдің өзінде жүзеге асырылып жатыр.

Осы жылдың мамыр айында Қытайдың жасанды интеллект компаниясы 01.AI жасанды интеллектке негізделген дамуға қатысты ұсыныстары Қазақстанның «Цифрландыру және жасанды интеллект жылы (2026)» ұлттық жоспарына енгізілді. Екі тарап Q.AI деп аталатын бірлескен кәсіпорын құрды.

Қытай 01.AI компаниясының негізін қалаушы және бас директоры Ли Кай-Фу Қазақстан сияқты дамушы экономикалар тек үлгі сатып алу, жасанды интеллект мүмкіндіктерін басқа елге немесе корпорацияға берумен шектелмейтінін, керісінше, олар өздерінің деректері, тілдері және басқару жүйелері негізінде дербес, басқарылатын, ұлттық деңгейдегі жасанды интеллект мүмкіндіктерін құруы керек екенін айтты.

Мысал ретінде 01.AI мен Қазақстан арасындағы бірлескен кәсіпорын Q.AI-ді келтіре отырып, ол былай деп түсіндірді: «Біз ашықтық, бірлесіп салу мен тұрақтылыққа негізделген ынтымақтастық моделін ұсынамыз. Біз жергілікті деректердің егемендігін құрметтейміз және жергілікті орналастыруға, жергілікті операцияларға, жергілікті аудитке және жергілікті итерацияға баса назар аударамыз».

Қытай мен Қазақстаннан келген бірлескен топ білім беру, энергетика, көлік және телекоммуникация сияқты негізгі салаларға назар аударады. Қытай тарапы жетілген өнеркәсіптік жасанды интеллект шешімдерін ұсынады. Мысалы, қалалық және ауылдық білім берудегі айырмашылықтарды жою үшін Қазақстанда отандық «қос мұғалім» білім беру моделін енгізу, сонымен қатар жергілікті тірек салалары үшін тәуекелдерді ерте ескерту, жабдықтарға техникалық қызмет көрсету және тиімділікті оңтайландыру сияқты ақылды қызметтерді ұсынады. Сол арқылы жасанды интеллектті енгізудегі кедергілерді тиімді түрде азайтады.

Ли Кай-Фу қытайлық жасанды интеллект компанияларының шетелде кеңеюінің негізгі артықшылықтарын үш түйінге жинақтады. Олар: әртүрлі қолдану орталарын кеңінен жетілдіру; күшті инженерлік және өндірістік іске асыру қабілеті; дамушы экономикалардың құны, жергілікті жерге бейімделуі, таланттарды дамыту және деректер қауіпсіздігіне қатысты нақты қажеттіліктерін терең түсіну.

16 шілде күні Ли Кай-Фу «Қазақстан-Қытай жоғары технологиялық кәсіпорындарының дөңгелек үстеліне» ұсыныспен қатысты. Ол Қазақстанда қол жеткізілген жылдам және тиімді прогресс осы елдің басшыларының баса мән беруін, үкіметтік жұмыстардың тиімді атқарылуын және жергілікті ерекше таланттардың артықшылықтарын толық көрсететінін айтты.

Бұл тәжірибені қайталауға болатынын атап өткен жөн. Ли Кай-Фу «қазақстандық модельді» болашақта «бір белдеу, бір жолды» бірлесіп салатын елдерге кеңейтуге болатынын мәлімдеді. Ол сонымен қатар «көптеген елдің өнеркәсіптік құрылымдары мен цифрлық негіздері әртүрлі болғанымен, олардың қажеттіліктері ұқсас. Атап айтар болсақ, дәстүрлі салаларда тиімділікті арттыру, инклюзивті мемлекеттік қызметтерді қамтамасыз ету, ақылды үкіметтік басқаруға қол жеткізу және жастарға жасанды интеллект дағдыларын үйрету керек» деп атап көрсетті.